بيانات در ديدار اعضاى ستاد بزرگداشت ۹ دى‌

بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم‌

اولاً تشكر ميكنيم از برادران عزيز، حضرت آقاى جنتى و برادران فعال در شوراى هماهنگى؛ كه همين طور كه فرمودند، بحمدالله در طول سالهاى متمادى، هر جائى كه وظيفه‌اى احساس كردند براى مديريت اين حركات عمومىِ مردمى، وارد ميدان شدند. البته همه ميدانيم كه دلها دست خداست. آورنده‌ى مردم به عرصه‌ى خيابانها، و اين حضور عظيم مردمى، و جسم جامعه كه روح خروشانِ آنها را خوب نشان ميدهد - در مراسم گوناگون: مثل 22 بهمن، مثل روز قدس، و اخيراً در اين دو سال، مثل روز 9 دى - خداى متعال است؛ دست قدرت اوست؛ دلها دست اوست. نه حالا حضورهاى ميليونىِ عظيم مثل قضيه‌ى 9 دى و امثال آن، بلكه اگر چنانچه هزار نفر آدم هم بخواهند يك جا جمع شوند، يك مديريتى لازم است؛ اين مديريت را شوراى عالى تبليغات انصافاً خوب انجام داده. ما هم همين را گواهى ميكنيم و تشكر هم ميكنيم از دوستانى كه دست‌اندركار اين قضايا هستند.
ادامه نوشته

تناسب آیات و سوره‌های قرآن

اشاره
قرآن كريم از نظر بعد زيبايي شناختي در ميان همه‌ي كتاب‌ها بي‌نظير است. نحوه‌ي چينش حروف، تك‌واژه‌ها، عبارت‎ها و آيه‌ها با وزن و آهنگشان، بيش‌ترين نقش را در آفرينش اين پديدة بي‌بديل هنري ايفا كرده است.
در ميان انواع تناسبي كه بين الفاظ و معاني قرآن برقرار است. تناسب بين سوره‌ها و تناسب بين برخي از مجموعه آيات يك سوره ـ كه در مواقع مختلف نازل شده‌اند ـ مورد اختلاف دانش‌مندان قرآن شناس است. برخي به اين قسم از تناسب قايل بوده و سخت از آن دفاع كرده‌اند تا جايي كه يكي از مفسران، تفسير خود را «نظم الدُّرَر في تناسب الآيات و السور» ناميده است. در مقابل، عده‌اي نيز چنين تناسبي را ـ به ويژه بين سور قرآن ـ نپذيرفته‌اند. هر دو انديشه بر مباني چندي مبتني است. در اين مقاله ضمن بحث از مباني طرفين و گزارش دلايل موافقان و مخالفان. از انديشه‌ي تناسب بين همه‌ي اجزاي قرآن جانب‌داري شده و به بيان تناسب بين آياتي پرداخته شده است كه به ظاهر نامتناسب مي‌نمايند.
1. مقدمه
موضوعي كه در اين مقاله مورد بررسي قرار مي‌گيرد، به صورت پراكنده در بسياري از تفاسير مورد بحث قرار گرفته و با عناوين مختلفي چون تناسب و مناسبت،[1] اتصال (پيوستگي)،[2] نظم[3] و تعلّق[4] معرفي شده است.

ادامه نوشته

طبقه‌بندی اسامی سوره‌های قرآن


اشاره
قرآن كريم در قالب مجموعه آياتي نازل شده كه خداوند متعال آنها را به سوره نام‌بردار ساخته است. از زمان رسول خدا ـ صلي اللّه عليه و آله ـ ، هريك از سوره‌ها به نام ويژه‌اي شهرت يافته و نخستين نام سوره‌ها از زبان آن حضرت شنيده شده است. پرسشي كه در اين‌جا مطرح شده اين است كه: آيا اين نام‌گذاري بر مبناي اصول خاصي و يا حكمت‌هاي ويژه‌اي صورت گرفته است يا اين‌كه به صورت اتفاقي و صرفاً براي تشخيص سوره‌ها از يكديگر بوده است؟
اين نوشتار ضمن رد فرضيه‌ي «بي‌نظمي و پريشان‌پويي» در تسميه‌ي سوره‌ها، بر اين ديدگاه است كه «عقل‌گرايي»، «روش‌مندي» و «به‌گزيني» در گزينش نام سوره‌ها دخالت داشته است. به طوري كه اين نام‌گذاري خود داراي پيام‌هاي حكيمانه‌اي براي مخاطبان است. اين مقاله در دو بخش سامان يافته است؛ در بخش نخست، عناوين سوره‌ها در بيست طبقه‌ي كلي طبقه‌بندي شده است. در بخش دوم، ضمن برشمردن نام يك‌يكِ سوره‌ها، جايگاه هريك از آنها در طبقه‌هاي ياد شده تعيين گرديده است.
1. مقدمه
قرآن كريم داراي 114 سوره است كه هريك به نام ويژه‌اي نام‌دار است. برخي از سوره‌ها علاوه بر نام اصلي، به چند نام فرعي ديگر نيز شناخته مي‌شوند. درباره‌ي نام‌گذاري سوره‌ها، پرسش‌هاي چندي مطرح است؛ پرسش‌هاي زير از آن جمله‌اند:
ـ آيا نام سوره‌ها توقيفي است؟
ـ آيا اين نام‌ها همچون خود سوره‌ها وحي الاهي است،
ـ آيا سوره‌ها توسط شخص رسول اكرم ـ صلي اللّه عليه و آله ـ نام‌گذاري شده است؟
ـ آيا در اين نام‌گذاري هدف خاصي مورد نظر بوده است،
در اين نوشتار، پرسش اخير را مورد تحقيق قرار داده و نشان داده‌ايم كه در جريان نام‌گذاري سوره‌ها ـ صرف‌نظر از اين كه چه كسي انجام داده است ـ نوعي كوشش منظم و معقول دست‌اندر كار بوده است. ما كوشيده‌ايم نام‌هاي موجود در مصحف را از نظر جايگاهشان در خود سوره‌ها طبقه‌بندي كنيم.
2. طبقه‌بندي نام‌هاي سوره‌ها

ادامه نوشته

لفاظ مكرّر در قرآن و فواید آن

اشاره:
يكي از مسايلي كه از قديم ذهن قرآن پژوهان را به خود مشغول ساخته، تكرار برخي عبارت‌ها و آيه‌هاي قرآن كريم است. اين موضوع در سوره‌هاي «رحمن» و «مرسلات» جلوة خاصي پيدا كرده است. به طوري كه در سورة نخست با 76 آيه، جملة «فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ» 31 بار و در سورة دوّم، آية «وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ» ده بار تكرار شده است. هم‌چنين آيات «فَكَيْفَ كانَ عَذابِي وَ نُذُرِ» و «وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ» در سوره‌هاي قمر، چهار بار مكرّر گشته است.

موضوع تكرار آيات و الفاظ قرآن از اين جهت حايز اهميت است كه در علوم بلاغي، تكرار را از جملة عوامل اطناب برشمرده و نيز مُخِلّ به فصاحت دانسته‌اند. از اين رو محققان درصدد بيان فوايد تكرار در قرآن برآمده‌اند.
در اين نوشته با نگاهي جامع به موضوع تكرار در قرآن، فوايد الفاظ مكرر قرآن را يادآور شده و اين مقاله در دو بخش فراهم آورده شده؛ در بخش نخست به طبقه‌بندي الفاظ مكرر در قرآن پرداخته و در بخش دوّم فوايد تكرار آن‌ها را برشمرده است.
1. مقدمه

ادامه نوشته